Begin met het identificeren van de bestaande letters
Een ontbrekende letter lijkt soms eenvoudig te vervangen, maar dezelfde letterhoogte is niet genoeg om een passende aanvulling te kiezen. Vorm, verhouding, lijndikte, afwerking, onderlinge afstand en bevestiging kunnen per letterstijl verschillen. Ook is op een foto niet altijd direct vast te stellen van welk metaal of welke uitvoering de bestaande letters zijn.
Bestel daarom niet alleen op basis van een globale maat of een vergelijkbare letter op het scherm. Laat eerst de volledige tekst en enkele afzonderlijke letters beoordelen. Zo wordt duidelijk of een beschikbare standaardstijl bruikbaar is of dat een andere aanpak verstandiger is.
Maak foto's waarmee vorm en verhouding te vergelijken zijn
Stuur één overzichtsfoto recht van voren waarop de volledige tekst en ondergrond zichtbaar zijn. Voeg daarna scherpe detailfoto's toe van een hoofdletter, een kleine letter en een rond teken, wanneer die in de tekst voorkomen. Fotografeer niet alleen schuin van opzij: perspectief kan de lettervorm en breedte vertekenen.
Leg bij minstens één letter een liniaal of rolmaat in hetzelfde vlak als de voorkant van de letter. Een foto van de zijkant helpt om dikte, afstand tot de ondergrond en eventuele bevestigingspennen te beoordelen. Zijn er losse of beschadigde letters bewaard, fotografeer dan ook de achterzijde.
Meet hoofdletters, kleine letters en tussenruimte afzonderlijk
Meet de zichtbare hoogte van een hoofdletter en, indien aanwezig, van een kleine letter. Noteer daarnaast de breedte van enkele herkenbare letters en de hart-op-hartafstand tussen twee opeenvolgende tekens. Een aanduiding zoals 40/28 mm verwijst naar de hoogte van hoofdletters en bijbehorende kleine letters; beide maten zijn nodig voor een goede vergelijking.
Meet ook de totale breedte van de bestaande tekst en de vrije ruimte voor de aanvulling. Bij een ontbrekend woord of jaartal zijn de positie van randen, voegen, ornamenten en bestaande boorgaten belangrijk. Schat maten niet uit een losse overzichtsfoto, maar noteer ze in millimeters.
Houd rekening met patina, veroudering en licht
Bestaande bronzen letters kunnen door leeftijd, buitenblootstelling, onderhoud en vervuiling een andere kleur hebben gekregen. Een nieuwe letter kan daarom bij plaatsing lichter, donkerder of gelijkmatiger ogen dan de bestaande tekst. Ook scherminstellingen en omgevingslicht beïnvloeden de kleurindruk van foto's.
Een exacte overeenkomst in kleur en veroudering kan bij oude of onbekende letters niet vooraf worden gegarandeerd. Eerst beoordelen we of vorm, maat en beschikbare afwerking voldoende aansluiten. Bij een opvallend verschil kan het rustiger zijn om een compleet woord of een hele regel te vervangen in plaats van één teken toe te voegen.
Controleer de bevestiging en bestaande gaten vóór het boren
De bestelbare losse standaardletters hebben twee bevestigingspennen per letter en bij een bestelbare set wordt een montagesjabloon meegeleverd. Dat zegt nog niet dat de pennen van een nieuwe letter op de bestaande gaten passen. Ook bij dezelfde hoogte kunnen penafstand, diameter en positie anders zijn.
Stuur daarom maten en foto's van zichtbare gaten of een bewaarde letter mee. Boor geen nieuwe gaten voordat letterstijl, maat en plaatsing zijn vastgesteld. Boormethode, boordiepte en bevestigingsmiddel moeten bovendien passen bij de steen, gevel, poort of andere ondergrond.
Kies bewust tussen aanvullen en een tekstdeel vervangen
Als de bestaande stijl herkenbaar en beschikbaar is, kan aanvullen een logische route zijn. Ontbreekt de stijl, wijkt de maat af of zijn de oude letters sterk veranderd, dan kan vervanging van een compleet woord, jaartal of tekstregel een evenwichtiger resultaat geven.
De lettermodule toont de beschikbare standaardstijlen, hoogtes en werkelijke letterafbeeldingen. Gebruik die om een mogelijke combinatie te vergelijken, maar beschouw de schermweergave niet als bewijs dat oude en nieuwe letters exact overeenkomen. Laat bij twijfel uw foto's en maten eerst beoordelen.
Checklist voor beoordeling van bestaande letters
- een rechte overzichtsfoto van de volledige tekst en ondergrond;
- detailfoto's van een hoofdletter, kleine letter en verschillende vormen;
- een foto met liniaal of rolmaat in hetzelfde vlak als de letter;
- gemeten hoofdletterhoogte, kleineletterhoogte en enkele letterbreedtes;
- de afstand tussen letters, totale tekstbreedte en beschikbare ruimte;
- een zij- en achteraanzicht van een losse letter, indien beschikbaar;
- foto's en maten van bestaande gaten, zonder alvast nieuwe gaten te boren;
- de gewenste aanvulling, exact uitgeschreven met hoofdletters en leestekens.




